Eerder die week heeft Tony Fieldhouse me opgehaald van Maiquetía, het vliegveld van Caracas. Als we de stad binnenrijden, ziet hij de verbazing op mijn gezicht over de wolkenkrabbers en six-lane highways. "Did you expect policemen riding on pigs?" 

April 2026

Volgende week: 
De laatste 50 jaar 

Het antwoord is kort:

“Vergeet het maar, Venezuela is Shell-country.”

Dat is tegen de verkeerde persoon gezegd. Tien jaar later is Holanda-Venezuela de grootste distributeur van chemicaliën in het land.

__________________________

1976
Het industrie-terrein van Valencia is een showcase van de wereldeconomie: ik rijd langs de assemblage-fabrieken van Ford, GM, Chrysler, Volkswagen, Fiat. In de fabrieken eromheen zitten leveranciers van onderdelen, plastics en coatings -zoals Goodyear, Firestone, Delco, BASF, DuPont en Akzo. Verderop produceren Unilever en Procter & Gamble hun wasmiddelen en shampoos. Sommige kopen lokaal, bij andere kom ik niet eens voorbij de portier, zoals Knorr. Die krijgt de bijnaam "Fort Knorr". Voor Coca Cola importeren we de cafeïne, zodat ze niet met naam en toenaam op de publieke importstatistieken staan. 

Ik tank mijn Dodge vol voor twee eurocent per liter, een fles water is duurder. Mijn appartement ligt aan de Avenida Bolivar tegenover Sears -hét symbool van American lifestyle.
Zowat alle bakkers zijn Portugezen, de goede restaurants zijn Amerikaans of Italiaans. Kreeft thermidor is het meest populaire gerecht in visrestaurants.
Ik leer Black Label met ijs en water te drinken. In de weekenden vindt je me in bruisend Caracas, waar meer te beleven is dan in Valencia -het Rotterdam van Venezuela. 

______________________

1983
Begin jaren tachtig raakt Latijns-Amerika in een schuldencrisis. OPEC-landen houden zich niet aan hun quota en de olieprijs stort opnieuw in. Op 18 februari 1983 -Zwarte Vrijdag- wordt de bolívar gedevalueerd. De koers springt van 4,30 naar 7 per dollar. Importprijzen schieten omhoog. De weekendtrips naar Miami zijn voorlopig voorbij.

1984
Na zes jaar keer ik terug naar Venezuela en merk dat er nogal wat veranderd is.
General Motors is gestopt met de V8 motor. In mijn Buick Century zit een magere V6. Renault start de assemblage van zijn kleine 5. De kleinere modellen van Toyota veroveren de markt. 

La Estancia -het beste vleesrestaurant van Caracas op loopafstand van ons kantoor in Torre Delta- biedt naast Braziliaanse nu ook goedkopere, lokale picanha aan. Californische wijnen maken plaats voor Chileense. Sears en veel andere ketens uit Amerika verdwijnen uit het straatbeeld.

___________________

1988
Venezuela kiest opnieuw voor Carlos Andrés Pérez -in de hoop op een terugkeer naar de rijkdom van de jaren zeventig. Hij doet wat de meeste politici niet durven: subsidies omlaag, prijzen omhoog, meer markt. De man, die in 1976 de olie-industrie nationaliseerde, haalt de buitenlandse oliemaatschappijen weer terug naar Venezuela. Maar het mislukt en hij wordt afgezet wegens corruptie.

De crisis is zichtbaar op straat. De middenklasse krimpt, armoede groeit, ongelijkheid wordt tastbaar. In 1992 doet Hugo Chávez een mislukte greep naar de macht. Hij verdwijnt in de cel -maar niet uit beeld.

1994
De bankencrisis, spaargeld verdampt. Jaren van slecht toezicht, leningen aan vriendjes en zelfverrijking eisen hun tol. Voor veel Venezolanen is dit het moment waarop de crisis niet langer abstract is, maar persoonlijk: geld veiligstellen, dollars, vertrekken. Olie is niet meer genoeg. 

Aan het eind van de jaren negentig is Venezuela moe.

________________________

Hoop
En precies dan verschijnt Chávez opnieuw. Dit keer niet als couppleger, maar als kandidaat. Het is duidelijk, dat het anders moet.

1998
In de verkiezingen staan twee werelden tegenover elkaar: Hugo Chávez en Irene Sáez -burgemeester van Chacáo, ex-Miss Venezuela en Miss Universe. Chávez wint. Hij belooft een breuk met het verleden. Geen elite meer. Geen buitenlandse invloed. De olie is voor het volk.

Later zal hij tegen vertrouwelingen zeggen: 

"Mijn business model is hoop. Als ik ze geef wat ze willen, lig ik een dag later eruit". 

Dat heeft hij geleerd van Fidel.

________________________

2005
De olie-inkomsten worden ingezet voor sociale programma’s. Dat levert steun op, maar heeft een prijs. Investeringen dalen, onderhoud wordt uitgesteld de schappen in de supermarkt raken leeg. Miljoenen mensen moeten vertrekken, kennis verdwijnt.

2013
Als Chávez in Havana overlijdt, zet Nicolás Maduro de lijn voort, maar zonder de hoge olieprijzen die het systeem overeind hielden. De olie-industrie raakt de weg kwijt. De productie daalt met meer dan 60%. Lange tijd is Chevron de laatste westerse olie-maatschappij die nog produceert in Venezuela. 

Mede OPEC-lid Iran wil wel helpen en probeert raffinaderijen draaiende te houden met levering van onderdelen. Maar in Venezuela zijn raffinaderijen niet op het metrisch systeem gebouwd: geen moer of schroef past. Raffinaderijen sluiten en Venezuela moet benzine gaan importeren. 

Een land met de grootste oliereserves ter wereld kan zijn eigen brandstof niet eens meer produceren.

_________________________

2020
Een nieuwe elite komt op: de “enchufados” letterlijk “aangesloten" [op het elektriciteitsnet]. Dat zijn de aanhangers van Chávez en de militairen. Het gewone volk loopt op batterijen, hun scherm ziet er minder stralend uit.

Miljarden verdwijnen naar het buitenland. Venezuela is feitelijk failliet. Putin’s geduld raakt op, hij laat vliegtuig-ladingen met goud overvliegen als betaling van de schuld. China ontvangt olie als schuldaflossing. 

En dan gebeurt er iets opmerkelijks. 

Als de tegoeden van de enchufados in de VS worden bevroren, keert een deel van het geld terug. In Caracas verschijnen de bouwkranen. Winkelcentra schieten uit de grond: de militairen gebruiken het geld om luxe goederen te importeren. De Luis Vuitton’s van deze wereld keren terug naar Venezuela, al is dat maar voor een kleine groep. Het mega-jacht van Diosdado Cabello -Maduro's nummer twee- wordt steeds vaker in Venetië gespot. 

_________________________

2026
Van de bijna vier miljoen vaten per dag in 1970 is de productie gedaald naar één miljoen per dag.

Venezuela is terug bij af. Honderd jaar na dictator Juan Vicente Gomez komen de Amerikanen terug. De parallellen dringen zich op, met één cruciaal verschil. Waar Gómez uit vrije wil zijn concessies onderhandelde, doet het onthoofde bewind dat uit nood. 

Het Office of Foreign Assets Control in de VS geeft nieuwe licenties aan BP, Shell, Chevron, Eni en Repsol waardoor die weer aan de slag kunnen nadat ze in 2019 aan banden waren gelegd. Bedrijven die gecontroleeerd worden door Rusland, China en Iran worden geweerd. Royalties en belastingen aan Venezuela lopen via een door de VS beheerd fonds. 

De klok is 100 jaar teruggezet: Venezuela heeft de olie, anderen de controle.

Maar voorlopig houden die "anderen" hun kruit droog. Chevron zegt voorlopig geen cent te investeren. Eerst maar eens kijken of het huidige bewind stand houdt tegen de toenemende druk van oppositieleider Machado en haar volgers. Die heeft in een wanhoopsdaad haar Nobelprijs aan Trump gegeven.

Buitenlandse investeerders houden niet van gedonder.

April 2026

Ze zit al  meer dan twee jaar op Instagram: Moonie Zhu.
Content creator, influencer, keynote speaker -de standaard bio van deze tijd. Je zou haar zo wegscrollen.

Niet doen.

Want terwijl wij ons verliezen in meningen over China, doet zij iets anders: ze laat feiten zien. Cijfers, geen propaganda, alleen de realiteit. Voorbeelden met concrete toepassingen: AI, EV’s, infrastructuur, logistiek, productie. Maar ook wat mij bijvoorbeeld aanspreekt: hoe Chinese producenten tegenwoordig omgaan met onredelijke klanten. 

Ze zegt niet: “China is beter.” Ze zegt:“Kijk wat er gebeurt” 

En dat is voldoende. Want wie echt kijkt, ziet iets wat we liever niet onder ogen zien: China is ons niet aan het inhalen. Het is ons op cruciale terreinen al voorbij.

En toch geloven wij het niet.

Niet omdat China zo snel verandert, maar omdat wij zo langzaam kijken. Omdat we vasthouden aan een verhaal dat niet meer klopt. We leven mentaal nog steeds in een wereld die al lang niet meer bestaat. De VS bovenaan, Europa als beschaafd centrum en China als fabriek. 

We herkennen macht alleen als die eruit ziet zoals wij gewend zijn: militair vertoon, maanvluchten of politieke spierballen. Maar China bouwt geen imperium zoals Amerika. China bouwt iets veel effectievers: infrastructuur, productie-ketens, industriële schaal. Geen zichtbare dominantie, maar wel structurele onafhankelijkheid van anderen.

Neem ASML. China bouwt aan zijn eigen ASML; de eerste versie moet er over vijf jaar zijn. Wij denken dat we over vijf jaar wel weer een stap verder zijn dan zij. Maar als dat wishful thinking blijkt? Wat als China -zoals het met Huawei's 7nm chips al liet zien -via omwegen een werkend alternatief bouwt? Niet perfect misschien. Maar goed genoeg om niet meer afhankelijk te zijn van Veldhoven.

We maken nog een andere, fundamentele denkfout: we verwarren welvaart met macht. Terwijl wij consumeren, produceert China. Terwijl Brussel reguleert, bouwt China.
Onze media versterken die blindheid. China wordt het liefst neergezet als dreiging: spionage, Taiwan, mensenrechten. Allemaal relevant -maar ook handig. Want zolang China een probleem is, hoeven we het niet als concurrent te zien. 

En dan de belangrijkste reden waarom we het niet willen geloven: statusverlies. De geschiedenis leert dat grootmachten dat nooit vrijwillig accepteren:

• De politieke dynamiek rond Donald Trump (MAGA) draait in essentie om herstel: terug naar een wereld die niet meer bestaat.

• Het British Empire hield datzelfde idee te lang vast met het mantra dat het “the waves ruled”.

• Emmanuel Macron positioneert zich nog vaak als spreekbuis van Europa.

• Ik zet Rusland ook maar in dit rijtje. De opkomst van China is waarschijnlijk een onderschatte factor in de hang van Vladimir Putin naar het vroegere Tsaardom.

Het lijkt verdacht veel op een rouwproces: ontkenning, boosheid, frustratie en pas als het te laat is aanpassing. Wij zitten nog ergens tussen de eerste twee.

En ondertussen? Ondertussen praat Moonie Zhu verder op Instagram. Haar rustige toon is geen toeval. Het straalt vertrouwen uit. Geen behoefte om te overtuigen, geen drang om te imponeren. Alleen de impliciete boodschap: wij weten waar we staan.
Misschien is dat wel het meest confronterende. Want wie zeker is van zijn positie, hoeft niet te overtuigen. 

Dus nee -de vraag is niet of China ons voorbijgaat. De vraag is waarom wij blijven doen alsof dat niet zo is.

April 2026

_____________________

Reacties

Vinod
Loved your analogy of the "grieving process". I personally witnessed China shifting from a "cheap source" to "competition" to "champion" in three decades.

_______________________

Vladimir Lenin
Na de Oktober revolutie in 1918 erkent Lenin wel of niet onder druk van de Duitsers de autonomie van Oekraïne. Er zijn nogal wat versies over het waarom van deze erkenning, maar Putin versie is (2016):

"Lenin heeft een tijdbom onder de Russische staat gelegd door administratieve grenzen langs etnische lijnen te trekken, zoals in de Donbas.
Lenin's federatieve staat, waarin landen het recht hebben om zich af te scheiden, is de voornaamste oorzaak van het uiteenvallen van de Sovjet Unie. Een uitzinnig idee."

______________________

Nikita Chroesjtsjov
Met gevoel voor historie geeft Chroesjtsjov in 1954 tijdens de herdenking van het Verdrag tussen Kozakken en de Russische Tsaar 300 jaar eerder (1654) de Krim terug aan Oekraïne. Poetin, die 30 jaar later zijn wittebroodsweken in de Krim doorbrengt, noemt dit 

"Een ongeluk van de geschiedenis"

Die formulering is veelzeggend. Wat een ongeluk is, kan immers worden rechtgezet.

______________________

James Baker
Op 9 februari 1990 tijdens een gesprek in Moskou met
Mikhail Gorbachev zegt de minister van buitenlandse zaken James Baker: "Als de Sovjet-Unie instemt met een verenigd Duitsland in de NAVO, dan zal de NAVO zich geen centimeter naar het oosten uitbreiden". Later is deze uitspraak bekend geworden als de beladen "not one inch to the east" belofte van de VS.

Poetin, die de eerste inches to the East met moeite heeft geslikt, noemt de tweede uitbreiding naar het Oosten een "vijandige daad". Hij stuurt Lavrov naar de NAVO-ceremonie in Brussel met de volgende boodschap: 

"De aanwezigheid van Amerikaanse soldaten aan onze grenzen heeft in Rusland een soort paranoia teweeggebracht"

Tijdens de München Veiligheidsconferentie in 2007 zegt hij:

“We hebben het recht te vragen: tegen wie is deze uitbreiding gericht? En wat is er gebeurd met de garanties die onze westerse partners gaven na de ontbinding van het Warschaupact?”

In zijn toespraak na annexatie van de Krim in 2014 zegt Putin:

“Ze hebben ons keer op keer misleid, beslissingen achter onze rug genomen, ons voor voldongen feiten geplaatst. Dit gebeurde met de uitbreiding van de NAVO naar het oosten.”

In interviews en speeches 2021–2022

“Ze hebben ons beloofd dat de NAVO zich geen inch naar het oosten zou uitbreiden. Ze hebben ons gewoon bedrogen.”

______________________

Vladimir Putin
In 2004 vuurt Putin zijn eerste schot voor de boeg. In Kiev verschijnt hij aan de  vooravond van de Oekraïense verkiezingen in diverse populaire tv-programma's. In een van die programma's antwoordt hij op de vraag of hij zich niet kandidaat wil stellen: 

"Ik kan de val van de Sovjet Unie niet terugdraaien, maar de toekomst van Oekraïne is nauw verbonden met Rusland"

Tien jaar later -in 2014- voegt hij de daad bij het woord in de Krim; in 2022 verdedigt hij zijn inval in de Donbas als

"Een correctie op de fout van Lenin"

______________________

De geschiedenis als wapen. Als je alles bij elkaar legt, zie je een patroon: losse historische gebeurtenissen, samengevoegd tot één doorlopend verhaal, dat politieke keuzes legitimeert. Het is geen geschiedenisles. Het is strategische storytelling.

Intussen meldt de Europese pers nauwelijks nog nieuws over de activiteiten van de EU in Oekraïne. Er is ook niet veel te melden: handen over mekaar, kijken naar elkaar en wachten op elkaar.

Volgende keer Trump's aanpak. Als het tenminste mogelijk is om daar iets zinnigs over te vertellen. Ik ben bang van niet.

April 2026

_____________________

Reacties

Eric
The "not one inch" is nooit een belofte geweest, slechts een suggestie. De Oost-Europese landen hebben zelf heel expliciet gevraagd om het NAVO lidmaatschap: de enige garantie tegen de agressie van Rusland. Voor Georgië en nu Oekraïne kwam het mogelijke NAVO lidmaatschap helaas te laat..

De geschiedenis verklaart het ontstaan van grenzen en/of natiestaten, maar mag nooit een reden zijn om een onafhankelijke en soevereine staat binnen te vallen. Stel dat Spanje of Frankrijk nu opeens aanspraak maken op de “Lage Landen” ? 

Putin's reactie is van een stuitende naïviteit

Jan
Optie is om een deal maken met Putin waarin het Europees vertrek uit de NAVO en die van Rusland uit de Oekraïne centraal staan. Rusland mag de Krim houden. Gedachte is dat we van de huidige VS niet meer op aan kunnen terwijl het juist de VS is die als een rode lap op Rusland werkt. Do we have a deal?

Hennie
Ben het met die Putin deal eens met als gift een compleet overhoop geschoten Donbas gebied. Geeft hen vrije toegang. De big deal, naar mijn idee,  zou zijn om de olie markt voortaan te koppelen aan de Euro, ook zeer gunstig voor Iran deal en het openen van de “straat” . Blijft bij wishfull thinking.

Joost
Tsja. . . .Putin is echter net zo onbetrouwbaar als Trump . . met dien verstande dat Putin wel duidelijk is in de zin van het terugbrengen van het Russische Rijk en daar niet op wil inleveren . . . met andere woorden lijkt me geen optie.

Evert
Lijkt me een stap terug in de tijd. Finland en Zweden zijn net toegetreden. Rusland is bijna klaar. Uitgespeeld. Alle bondgenoten zijn weg. Iran, Venezuela, Syrie, Cuba. Ze staan alleen. (Al koopt Azie nog wel Russische olie natuurlijk).

Putin is bijna door zijn troepen heen en zal binnenkort uit de regio Moskou moeten gaan rekruteren. Dan is de oorlog voor zijn powerbase ineens ook een stuk minder ver weg. 

Trump is over zes maanden ook uitgespeeld. Lame duck president na november. Zoals iedere zittende president na de midterms. Ik zie hem zelfs nog afgezet worden in 2027. 

Het is gewoon nog even volhouden. 

Vertrouwen in de VS zal nog jaren duren om terug te verdienen. Maar in de tussentijd krijg je alleen maar een sterker, meer verenigd Europa (en China).

Een van de eerste dingen die Trump doet in zijn tweede ambtstermijn: hij voert handelstarieven in. Dat botst frontaal met de trend naar vrijhandel, die de globalisering met zich meebrengt. Want handel verbindt en brengt vrede, zo klinkt het overal.

Maar dat is onzin. 

Handel is altijd een instrument van macht geweest -vaak afgedwongen met wapens.

De VOC en WIC worden graag gezien als de eerste multinationals. Dat waren ze niet. Het waren staten in vermomming. Met legers, oorlogsschepen en het recht om geweld te gebruiken. Specerijen en grondstoffen waren geen handelswaar, maar strategische assets.

Het British Empire begreep dat net zo goed. Vrijhandel was het ideaal -zolang Londen de zeeën beheerste. Wie zijn markten niet vrijwillig opende, werd een handje geholpen. Met verdragen als het kon. Met kanonneerboten als het moest. 

Ondertussen schieten Spanjaarden, Fransen, Engelsen en Hollanders elkaar zonder pardon naar de zeebodem. Want wie de routes controleert, controleert de winst. En wie de winst controleert, financiert de macht.

In de 20e eeuw doet Amerika het subtieler. Na de oorlog bouwen de Verenigde Staten met het Marshall Plan en Bretton Woods een systeem dat eruitziet als samenwerking. Maar onder de oppervlakte draait het om macht en afhankelijkheid: de dollar als wereldvaluta, veiligheidsgaranties via de NAVO, toegang tot markten onder Amerikaanse voorwaarden.

Het verschil met vroeger is stijl, niet essentie.

Nu begint dat systeem af te brokkelen. De VS blokkeren technologie-export naar China. Supply chains worden veiliggesteld. Chips -ooit het symbool van globalisering- zijn strategische wapens geworden.

Net als de VOC en WIC destijds zijn ASML en TSMC geen gewone bedrijven. Chips zijn de specerijen van de 21e eeuw. Wie de technologie controleert, controleert de toekomst.

Wat verandert, is dat Amerika zijn greep verliest. En daardoor wordt zichtbaar wat al die tijd verborgen was: globalisering is geen neutrale orde, maar een fase van Amerikaanse hegemonie.

Zolang die hegemonie stand houdt lijkt het of handel niet politiek is. Nu ze onder druk staat, keert handel terug naar haar ware aard: een instrument van macht. Controle over stromen van goederen, technologie en kapitaal.

Vrijhandel was nooit vrij. Dat is een mythe die blijft bestaan, omdat niemand sterk genoeg is om ze te ontzenuwen. 

Op één na misschien.

Maart 2026

_____________________

Reacties

Daan
Soms twijfel ik aan het vermogen van velen om lange termijn strategieën te hebben. Volgens mij zijn het meer ad hoc beslissingen die onbestendig uitpakken. En dan gaan de denkers er theorieën aan koppelen.

Soms juist.

Hans
Je slaat de spijker op zijn kop, Daan

Lara
Benieuwd

Reacties

André
Mocht er causaal verband zijn tussen Breaking Nieuws van 9/3 en 14/3 ontbreekt deze causaliteit. Immers, in de spreekwoordelijke envelop zal als sideletter best wel verbloemd het Epstein zwaard van Damocles worden genoemd maar de boventoon zal worden gevormd door de rijke bovenlaag van de joodse gemeenschap in Amerika die diepgeworteld in vooral banken, vastgoed, olie, politiek en industrie een onzichtbare macht vormen en die macht ook ge- en misbruiken. Tel daarbij op dat behalve Netanyahu ook zijn schoonzoon Jared en inmiddels zijn belangrijkste souffleur, joods is en diep geworteld in de Joodse samenleving op het hoogste niveau.

Eric
Ik ben van mening dat niet alleen van de VS het doel is politieke controle over de hulpbronnen. Dat is overduidelijk ook de strategie van China. En ik kan me niet voorstellen dat Poetin het ook niet wil. De discussie over “in strijd met internationaal recht” als het gaat over oorlog Iran, ontvoering Maduro e.d is achterhaald. Het recht van de sterkste geldt! Het is niet anders, en feitelijk ook nooit anders geweest. Helaas . . . . 

Jan
Interessant. Maar ik zie een kracht die sterker is en misbruikt maakt van de zoektocht die jij beschrijft: het Messianisme die leidt tot een ware Orthodoxe Kruistocht. Fundamentalisme is er altijd geweest, maar nooit zo kapitaalkrachtig en in bezit van zoveel macht over informatie.

Bart
Mooi samengevat. Tussen de Trump fluisteraars zitten enkele echte strategen. Knap om via Venezuela en Iran, China te isoleren.
Was overigens nog vergeten op te merken dat bij het stuk van 22 februari ook wel een Europees paspoort zou passen.

Joost
Mijn vader kocht heel lang geleden een schilderij van een Spaanse schilder. Moet vaak aan dat schilderij denken. . .  het heet "las tres fuerzas" en het is een beeltenis van de 3 krachten in de wereld: de combinatie van olie (resource), dollars (financiering) en religie (ideologie) creëert een complexe dynamiek welke de basis vormt voor mondiale conflicten.

Natanyahu en Trump vlak na hun gesprek in The Oval Office.
Let op Trump's gezichtsuitdrukking