"Fout in de geschiedenis"
"Fout in de geschiedenis"
April 2026
Embedded Files
Oekraïne is door Iran van de voorpagina's verdreven. Nu we op twee fronten een oorlog hebben, is het goed om de "strategie" van beide heren -ik zeg met opzet niet beide landen- te bekijken. Niet via wijzen of profeten in boeken, praatprogramma's en social media, maar from the horse's mouth. In deze column is het woord aan Putin.
Net als Rutte is Putin een man van de geschiedenis. De geschiedenis is de leidraad voor zijn motieven en die bepalen zijn strategie.
Laten we eens kijken hoe Putin de geschiedenis gebruikt als rechtvaardiging van zijn daden. Waar mogelijk beschrijf ik ook de Oekraïense interpretatie van diezelfde geschiedenis:
______________________
Oleg de Wijze
Het begint met Oleg de Wijze, de Viking hoofdman die zijn mannen tot aan Constantinopel leidt maar uiteindelijk vanuit Kiev het "Rus Empire" sticht, destijds het grootste rijk in Europa. Oleg roept Kiev uit tot "moeder van alle Rus steden". Putin gebruikt die uitspraak voor zijn bewering:
"Kiev is de oorsprong van de Russische staat"
Zelensky denkt daar anders over: in een interview met David Letterman in 2022 in een metrostation onder de stad -Kiev wordt volop gebombardeerd- verwijst hij ook naar Oleg's uitspraak "de moeder van alle Rus steden", maar met een volkomen andere interpretatie:
"David, begrijp je nou waarom wij de Russen mother fuckers noemen"?
______________________
Bohdan Chmelnytsky
Leider van de Kozakken, een zooitje bijeengeraapte strijders langs de Dnjepr, maar rond 1600 een politieke en militaire machtsfactor en cruciaal voor de Oekraïense geschiedenis en identiteit.
Bohdan neemt de wapens op tegen Polen-Litouwen, Rusland en het Ottomaanse Rijk. Wanneer in 1654 uiteindelijk de Vrede van Perejaslav wordt gesloten -Rusland krijgt de Krim- vraagt Chmelnytsky aan zijn officieren:
"Ik heb deze bijeenkomst belegd om samen een soevereine vorst te benoemen. Jullie mogen kiezen:
De Ottomaanse sultan
De vorst van Krim-Tartaren
De Poolse koning
De tsaar van Moskou.
Kies nu degene, die U wilt" .
Bijna unaniem kiezen de Kozakken voor de Russische Tsaar. Ook dit wordt door beide partijen volledig anders uitgelegd. Voor Putin was het simpel:
"Dit was de vrijwillige hereniging van één volk. De kozakken speelden een unieke rol in de opbouw van Rusland.”
Voor de Kozakken is het meer een tactische zet om de Ottomaanse sultan buiten spel te zetten. Als sultan Mehmed IV volledige onderwerping eist van de Kozakken laten ze zien uit welk hout deze voorouders van de huidige Oekraïense soldaten gesneden zijn en antwoorden ze met een brief (verkorte versie):
“Jij Turkse duivel. Wij vrezen jouw leger niet en zullen tegen je vechten, op land en op zee. Jij keukenhulpje van Babylon, Podoolse struikrover, Gods achterlijke loopjongen, geitenneuker, varkenshoeder van Groot en Klein Egypte . . . .
Kus onze reet!”
Boven: de in Oekraïne geboren Russische schilder Ilja Repin (De Wolgaslepers), maakte een schilderij van de Kozakken bij het schrijven van de brief aan de sultan.
Onder: bijna vier eeuwen later laten Oekraïense soldaten zien van wie ze afstammen en bootsen in de Donbas het tafereel na, maar nu met een brief aan Putin.
_______________________
Vladimir Lenin
Na de Oktober revolutie in 1918 erkent Lenin wel of niet onder druk van de Duitsers de autonomie van Oekraïne. Er zijn nogal wat versies over het waarom van deze erkenning, maar Putin versie is (2016):
"Lenin heeft een tijdbom onder de Russische staat gelegd door administratieve grenzen langs etnische lijnen te trekken, zoals in de Donbas.
Lenin's federatieve staat, waarin landen het recht hebben om zich af te scheiden, is de voornaamste oorzaak van het uiteenvallen van de Sovjet Unie. Een uitzinnig idee."
______________________
Nikita Chroesjtsjov
Met gevoel voor historie geeft Chroesjtsjov in 1954 tijdens de herdenking van het Verdrag tussen Kozakken en de Russische Tsaar 300 jaar eerder (1654) de Krim terug aan Oekraïne. Poetin, die 30 jaar later zijn wittebroodsweken in de Krim doorbrengt, noemt dit
"Een fout van de geschiedenis"
Die formulering is veelzeggend. Wat een ongeluk is, kan immers worden rechtgezet.
______________________
James Baker
Op 9 februari 1990 tijdens een gesprek in Moskou met
Mikhail Gorbachev zegt de minister van buitenlandse zaken James Baker: "Als de Sovjet-Unie instemt met een verenigd Duitsland in de NAVO, dan zal de NAVO zich geen centimeter naar het oosten uitbreiden". Later is deze uitspraak bekend geworden als de beladen "not one inch to the east" belofte van de VS.
Poetin, die de eerste inches to the East met moeite heeft geslikt, noemt de tweede uitbreiding naar het Oosten een "vijandige daad". Hij stuurt Lavrov naar de NAVO-ceremonie in Brussel met de volgende boodschap:
"De aanwezigheid van Amerikaanse soldaten aan onze grenzen heeft in Rusland een soort paranoia teweeggebracht"
Tijdens de München Veiligheidsconferentie in 2007 zegt hij:
“We hebben het recht te vragen: tegen wie is deze uitbreiding gericht? En wat is er gebeurd met de garanties die onze westerse partners gaven na de ontbinding van het Warschaupact?”
In zijn toespraak na annexatie van de Krim in 2014 zegt Putin:
“Ze hebben ons keer op keer misleid, beslissingen achter onze rug genomen, ons voor voldongen feiten geplaatst. Dit gebeurde met de uitbreiding van de NAVO naar het oosten.”
In interviews en speeches 2021–2022
“Ze hebben ons beloofd dat de NAVO zich geen inch naar het oosten zou uitbreiden. Ze hebben ons gewoon bedrogen.”
______________________
Vladimir Putin
In 2004 vuurt Putin zijn eerste schot voor de boeg. In Kiev verschijnt hij aan de vooravond van de Oekraïense verkiezingen in diverse populaire tv-programma's. In een van die programma's antwoordt hij op de vraag of hij zich niet kandidaat wil stellen:
"Ik kan de val van de Sovjet Unie niet terugdraaien, maar de toekomst van Oekraïne is nauw verbonden met Rusland"
Tien jaar later -in 2014- voegt hij de daad bij het woord in de Krim; in 2022 verdedigt hij zijn inval in de Donbas als
"Een correctie op de fout van Lenin"
______________________
De geschiedenis als wapen. Als je alles bij elkaar legt, zie je een patroon: losse historische gebeurtenissen, samengevoegd tot één doorlopend verhaal, dat politieke keuzes legitimeert. Het is geen geschiedenisles. Het is strategische storytelling.
Intussen meldt de Europese pers nauwelijks nog nieuws over de activiteiten van de EU in Oekraïne. Er is ook niet veel te melden: handen over mekaar, kijken naar elkaar en wachten op elkaar.
Volgende keer Trump's aanpak. Als het tenminste mogelijk is om daar iets zinnigs over te vertellen. Ik ben bang van niet.
April 2026
_____________________
Reacties
Eric
The "not one inch" is nooit een belofte geweest, slechts een suggestie. De Oost-Europese landen hebben zelf heel expliciet gevraagd om het NAVO lidmaatschap: de enige garantie tegen de agressie van Rusland. Voor Georgië en nu Oekraïne kwam het mogelijke NAVO lidmaatschap helaas te laat..
De geschiedenis verklaart het ontstaan van grenzen en/of natiestaten, maar mag nooit een reden zijn om een onafhankelijke en soevereine staat binnen te vallen. Stel dat Spanje of Frankrijk nu opeens aanspraak maken op de “Lage Landen” ?
Putin's reactie is van een stuitende naïviteit
Jan
Optie is om een deal maken met Putin waarin het Europees vertrek uit de NAVO en die van Rusland uit de Oekraïne centraal staan. Rusland mag de Krim houden. Gedachte is dat we van de huidige VS niet meer op aan kunnen terwijl het juist de VS is die als een rode lap op Rusland werkt. Do we have a deal?
Hennie
Ben het met die Putin deal eens met als gift een compleet overhoop geschoten Donbas gebied. Geeft hen vrije toegang. De big deal, naar mijn idee, zou zijn om de olie markt voortaan te koppelen aan de Euro, ook zeer gunstig voor Iran deal en het openen van de “straat” . Blijft bij wishfull thinking.
Joost
Tsja. . . .Putin is echter net zo onbetrouwbaar als Trump . . met dien verstande dat Putin wel duidelijk is in de zin van het terugbrengen van het Russische Rijk en daar niet op wil inleveren . . . met andere woorden lijkt me geen optie.
Evert
Lijkt me een stap terug in de tijd. Finland en Zweden zijn net toegetreden. Rusland is bijna klaar. Uitgespeeld. Alle bondgenoten zijn weg. Iran, Venezuela, Syrie, Cuba. Ze staan alleen. (Al koopt Azie nog wel Russische olie natuurlijk).
Putin is bijna door zijn troepen heen en zal binnenkort uit de regio Moskou moeten gaan rekruteren. Dan is de oorlog voor zijn powerbase ineens ook een stuk minder ver weg.
Trump is over zes maanden ook uitgespeeld. Lame duck president na november. Zoals iedere zittende president na de midterms. Ik zie hem zelfs nog afgezet worden in 2027.
Het is gewoon nog even volhouden.
Vertrouwen in de VS zal nog jaren duren om terug te verdienen. Maar in de tussentijd krijg je alleen maar een sterker, meer verenigd Europa (en China).
Page updated
Google Sites
Report abuse